Kepler to Müller, 13/23 November 1629

S. P. D.

Clarissime Excellentissimeque Vir, D. amice pretiose.

Reversi sunt ad me operarii mei 8./18. Novembris, relicto praelo Dresdae ob penuriam aurigarum, quam tamen a monetario nostro intra paucos dies pensatum iri spero. Cum igitur hac ipsa vespera se mihi obtulerit tabellarius Saganensis, Halberstadium cursurus, cui iter Torga traducitur; ego tempori consulturus breviculas hasce ei tradidi, ut eas Torga Lipsiam mitteret. Gratias ago vobis pro opera impensa; mihi plane satisfactum est, eaque de causa mitto quittantiam pro summa expensa; quam ego vel Bartschius loco praesentis pecuniae acceptare teneamur. Caeterum, quia fusor habet instructionem fundendi typos, Papyrarius etiam habet formam papyri: expectat vero uterque, ut prius rata pronunciem, quae Operarii meo nomine constituerunt: insuper Cl. Exc. T. mihi exoranda est, ut utrumque sine mora pergere jubeat; ut et scripturam Cicero dictam,Kepler's marginal note here, on the weight of the Cicero type, has signs the 1927 printing shows unclearly: the fraction of a hundredweight is perhaps ½, and the accent signs and the two star signs in the German postscript are approximated.¹ etsi usque ad 150 libras excurrerit, et tres ballas papyri, cum primis aurigis Vratislaviam euntibus, Saganumque transeuntibus mittere possint. Ego interim non desistam percontari, si Saganensium aurigarum quispiam Lipsiam iturus est, ut cum eo coram contraham: eumque vobis offeram, ut vos sollicitudine hac, si fieri poterit, et si praeveneritis, liberem. Pecunia mea, quia non sufficiet, Bartschiana erit delibanda; idque ubi fuerit factum continuo Bartschium velim resciscere.

Si alteruter vestrum scripserit: rogo addite hoc ex me, quod ternis jam ad ipsum quoque scripsi, viis longinquioribus et segnioribus curatoribus; discruciari me ejus fortuna et filiae meae curis; cui alter procus imminet, qui jam Marchionis Badensis heri sui intercessorias ad me misit, qui Perneggerum conduxit, ut Bartschium dehortaretur: quod is, mirum, et praestare acceptat.² At interim literis filiae ultimis de 7./17. octobris certus sum, illam in mea unius potestate esse velle: Ego vero fidem pactis nostris praestare et teneor et volo, dum astrorum aspectu fruor.

Summa quidem haec et calliditas et vis est. Obsidetur filia mea, cum procus Secretarium agat Principis, ut literae ad illam nullae nisi per manus hujus Secretarii pervenire possint; neque illius ad Perneggerum, quibus de sua testaretur constantia, ad me quoque fortasse non pervenissent, nisi dedisset jungendas suas intercessoriis Marchionis, quas illa tamen impeditas cupiebat. Vicissim Perneggero sollicitudo injecta est, arte proci, quasi filia mea inclinaret magis ad visum et praesentem, qui floret gratia aulica. Summa igitur meae sollicitudinis haec est, ne Bartschius a Perneggero se sentiatur retineri. Longinqui sunt et hic et ille. Vobis fortasse compertius est, ubi sit Bartschius, aut certiores et parabiliores occasiones scribendi recta vel ad hunc vel ad illum, vel ad utrumque. Angitur mea filia super ludibrio, quod necesse est alterutri obvenire.³ Exquisitissima haec est vexatio animi et de fide sua et de utraque persona sollicitissimi: in qua tamen me sublevat haec cogitatio, quod providentiam boni angeli excubare puto, ut cujus monitu factum, ut nollem Bartschium, ut agitabat animo, suo mero periculo iter hoc ad pertentandum animum filiae meae suscipere, nisi prius inter nos irrevocabiliter convenisset. Nam profecto si vel ego vel Bartschius hoc nexu jam essemus soluti: intercessoriae istae Principis cunei loco jam essent ad diffindendos nostros animos, meum quidem, metu offensae Principis, illius vero, desperatione conditionis expetitae. Quin etiam filia mea animum patris ex authoritate intercessoris praesumens, et religione exsoluta pacti paterni antiquioris rati habendi dudum ad praesentem inclinasset.

Ego receptis intercessoriis Principis, necdum resignatis, rem omnem ad consanguineos Bartschii perscripsi, offerens me ad omne genus conditionum, quibus periclitanti subveniri posse sibique ipsis satisfieri existiment. Quorum responsum dum expecto, has interim primas ex manibus meis emitto, de hoc negocio. Reor illos, quia non respondent per proprium tabellarium, literas meas ad se, transmissuros Perneggero, sic enim per intrusam schedam leviter monui.

Haec ad te, Virorum optime, quod te Bartschio parentis loco et habeam, et ab ipso haberi credam iis inductus documentis, quae nupera vestra dedit conversatio. Tu boni consule imo laboranti bene consule, et vale. Dabam Sagani 13/23. Novemb. 1629.

Cl. Ex. T.
devinctissimus
Jo. Keplerus
Mathematicus.

Obsecro me doceas, nullasne meas Bartschius ante abitum ultimum Lipsia receperit? et si quas, quo argumento? Primis enim exprobravi ipsi moras, edocui de rivali: alteris sedatius scripsi, cum Perneggerus me cura levasset, qui filiae meae adventum Bartschii significaverat.

Cl. V. D. Aviano me excusa, quod majoribus curis nunc occupatus ad ipsius literas non respondeo.

Significarunt operarii, habere te in animo, materiam typis fundendis redimere pretio viliori a quodam oeconomo. Id equidem et quicquid infra 33 imperiales pactus fueris aut, si etiam irrito laboraveris, beneficii mihi loco erit, si curandum susceperis. Et quia immixta est Scriptura Graeca, quae seorsim venalis est: scire cupio, num illa plena sit; num decurtari ad Saganensium altitudinem possit. Scribat pretium et mittat exemplum. Forte enim et illud residuum redempturus sum alia occasione.

Der Gießer wölle nit vergeßen, die zween Characteres ✳ und ✷ zu schneiden und jedes bey 60 oder 100; auf den niedern Garemond-Kegel und zu der Ephemerides Schrifft zu güßen, nit auf die Saganische Höhe, wie Ime dan des Kegels form gelaßen worden.

Clarissimo Excellentissimoque Viro D.
Philippo Millero, Medicinae Licentiato,
Matheseos in Academia Lipsiana Professori, Stipendiariorumque Electoralium
inspectori, D. amico meo colendissimo.

Zu Torga bey einen gewißen nach Leipzig lauffenden Botten neben einem Drinckgeldt abzulegen.

Leipzig.
alda dem Torgischen Botten noch ein Drinckgeld zuzustellen.